TS ISO 2603 EŞ ZAMANLI (SİMÜLTANE) TERCÜME İÇİN SABİT KABİNLER – GENEL ÖZELLİKLER VE DONANIM

ISO 2603 Eş Zamanlı (Simültane) Tercüme için Sabit Kabinler Standardı, Türk Standardı haline getirilmiştir.

Bu standartta, çevirmenlerin işlerinin gerektirdiği yoğun odaklanmayı sürdürebilmeleri için uygun bir çalışma ortamı sağlanması amacıyla yeni ya da mevcut binalarda eş zamanlı tercüme için sabit kabinler yapılırken ya da mevcut kabinler yenilenirken ilk plan ve projelerin hazırlanması aşamasında dikkate alınması gereken temel özellikler ele alınmaktadır. Sabit kabinlerin bu standartta ele alınan bazı özellikleri aşağıda belirtilmiştir:

  • Yeni binalar tasarlanırken konferans salonu ve kabinler dengeli bir bütün oluşturmalıdır. Tasarım, konferans salonu ve kabinlere gün ışığının ulaşmasına izin vermelidir.
  • Kabinler mutfak, herkesin kullanımına açık koridorlar ve salonlar gibi dikkat dağıtabilecek bütün gürültü kaynaklarından uzak bir yerde bulunmalıdır.
  • Kabinler salonun arka ve/veya yan tarafına inşa edilmeli, bütün kabinlerle kontrol odası arasında iyi bir görsel temas olmalıdır. Kabinler, salonda olan bitenin, yani bütün katılımcıların, konuşmacıların, oturum başkanının ve bütün görsel araçların (projeksiyon ekranı gibi) net bir şekilde görülebilmesi için salon zeminine kıyasla yükseltilmiş olmalıdır. Düz zemine sahip konferans salonlarında kabin, zeminden en az 1,00 metre yukarıda olmalıdır. Çok dik görüş açılarından kaçınılmalıdır (özellikle de projeksiyon ekranları söz konusu olduğunda). Kabin ile kürsü ve/veya projeksiyon ekranı arasındaki mesafenin 30 metreden fazla olduğu salonlarda, bir ya da daha fazla video ekranı veya kabin içinde ya da hemen dışında video/veri görüntüleme panelleri biçiminde görsel destekler sağlanabilir.
  • Ses kontrol odası kesinlikle tercümanların kabinlerine yakın olmalıdır. Teknisyen hem kabine hem de salona güvenli, hızlı ve kolay bir şekilde erişebilmelidir.
  • Kapılarda yeterli akustik yalıtım yapılmalı, kapılar ses çıkarmadan açılıp kapanmalı ve kabinler yan duvarlara kapı konması suretiyle asla içeriden birbirine bağlanmamalıdır. Kabin kapısında bir gözetleme deliği ve/veya kapının dışında kabin içerisindeki mikrofonun aktif olduğunu gösteren bir ışık olması önerilmektedir.
  • Kapıların üzerinde ya da yanındaki duvarda ilgili kanallar ve diller belirtilmelidir.
  • Kapı yerine perde ya da sürgülü bölme kullanılmamalıdır.
  • Kabinlere salon dışından ayrı bir giriş yoluyla kolay erişim sağlanmalıdır. Güvenli ve hızlı geçiş için kabinlere giden koridorun genişliği en az 1,50 m olmalıdır. Merdiven varsa, güvenli ve kolay bir şekilde kullanılabilmelidir. Acil durum çıkışlarına erişim çabuk olmalıdır. Kabinlerden salona kolay erişim sağlanmalıdır.
  • Tüm kabinler istenen sayıda tercümanı alacak ve kabindeki tercümanların çeşitli dokümanlar üzerinde yan yana rahatça çalışabilmesi için masada yeterli alan sağlayacak genişlikte olmalıdır. Kabinin derinlik ve yüksekliği, içerideki sıcaklığı kontrol etmeye ve havayı cereyansız yenileyerek yeterli hava hacmi sağlamaya uygun olmalıdır. Ayrıca, kabindekilerin birbirlerini rahatsız etmeden girip çıkabilmeleri için yeterli alan sağlanmalıdır.
  • Kabin başına en az iki tercüman olması gerektiği için aşağıdaki asgari boyutlara ihtiyaç vardır:

Genişlik: 2,50 m
Derinlik: 2,40 m
Yükseklik: 2,30 m

  • Altı adede kadar kabinin bulunduğu konferans salonlarında (üç tercümanın sürekli kabinde bulunmasını gerektiren durumlar için) kabinlerin bir ya da birden fazlası en az 3,20 m genişliğinde olmalıdır (genişlik: 3,20 m, derinlik: 2,40 m, yükseklik: 2,30 m).
  • Altıdan fazla kabine sahip konferans salonlarında, tüm kabinlerin genişliği standarda göre en az 3,20 m olmalıdır (genişlik: 3,20 m, derinlik: 2,40 m, yükseklik: 2,30 m).
  • Ön pencereler kabinin eni boyunca uzanmalı (2,50 m veya 3,20 m) ve pencere camı çalışma yüzeyinden en az 1,20 m yüksekte bitmelidir. Camın alt kenarı masanın çalışma yüzeyi ile aynı hizada ya da bu yüzeyin altında olmalıdır. Ön ve yan pencereler, ses yalıtım koşullarına uygun, renksiz, parlamaz camlardan oluşmalıdır. Bu camlar titreşimi, salon ışıklandırmasından kaynaklanabilecek parlamaları ve kabinin içini yansıtma (ayna) etkisini önleyecek şekilde (örneğin öne eğik olarak) monte edilmelidir.
  • En az ön pencereler ile aynı yüksekliğe sahip yan pencereler, ön pencereden itibaren kabinler arasındaki bölme boyunca uzanmalı ve uzunluğu 1,10 m olmalıdır.
  • Görüş alanını hiçbir şekilde engellememek için dikey destek elemanlarından kaçınılmalıdır.
  • Kabinler gürültü kaynaklarından uzak bir yerde bulunmalıdır. Kabinin ve koridorların zemin ve duvarları mutlaka ses emici malzemeyle kaplanmalıdır.
  • Tercüman kabinleri, ses kontrol odaları ve konferans salonu arasında ses yalıtımı olmasına kesinlikle dikkat edilmelidir.
  • Havalandırma kanalları ses geçirmez hale getirilmelidir.
  • Kabinlerde yeterli havalandırmanın yapılması gereklidir. Hava kaynağı %100 temiz hava olmalıdır. Kabin içindeki klima sistemi ile binanın diğer bölümlerindeki ve konferans salonundaki klima sistemi birbiriyle bağlantılı olmamalıdır.
  • Sıcaklık 18°C ila 22°C arasında kontrol edilebilir olmalıdır.
  • Hava menfezleri, tercümanların cereyana maruz kalmasını engelleyecek şekilde yerleştirilmelidir.
  • Havalandırma kanalları ses iletmemelidir. Kanallar, kabinleri ayıran duvarlardan geçmemelidir.
  • Kontrol kabloları ve ilgili konektörler, kabinden kabine uygun kanallar aracılığıyla geçirilmelidir. Kablolar monte edildikten sonra kablo ağızlarının duvarların ses yalıtım değerlerini bozmamasına özen gösterilmelidir.
  • Kabin yüzeyleri ışığı yansıtmamalı, yangına dirençli olmalı ve toksik olmamalıdır. Ses emici özellikte olmalı, toz çekmemeli, toz tutmamalı (duvarlara buklet halı döşenmemelidir) ve kolay temizlenir olmalıdır.
  • Kabinde salondaki aydınlatma sisteminden bağımsız bir aydınlatma sağlanmalıdır. Kabinlerde birisi çalışma amaçlı, diğeri ise genel amaçlı olmak üzere iki farklı aydınlatma sistemi olmalıdır. Çalışma ışığı kesinlikle floresan olmamalı ve sadece çalışma alanını aydınlatmalıdır. Aydınlatma sistemleri için karartma ayarlı düğmeler kullanılmalı ve bu düğmelere tercümanın rahat erişimi olmalıdır. Işık kaynakları kabin pencerelerinde yansımaya sebep olmamalıdır. Masa lambaları ve bunların yansıtıcıları diğer kabinlerde veya salonda parlamaya neden olmamalıdır. Işık kaynakları minimum ısı üretmeli ve uygun renklerde olmalıdır. Tepe çalışma ışığı olması durumunda, bu tepe ışıkları çalışma yüzeyi üzerine çalışan tercümanın gölgesinin düşmesini önleyecek konuma sahip olmalıdır.
  • Kabindeki renk, küçük çalışma alanına uygun seçilmelidir. Kabindeki bütün yüzeyler ve donanım için mat cilalı yüzeyler kullanılmalıdır.
  • Çalışma yüzeyi, çalışma masası amaçlı kullanmak ve üzerine belgeler ve referans kitapları koyarak çalışmak için yeterince sert ve sağlam olmalıdır. Çalışma yüzeyi yatay olmalı ve mikrofonun algılayabileceği muhtemel gürültüyü hafifletmek için ses emici malzemeyle kaplanmalıdır. Çalışma yüzeyinin altı pürüzsüz olmalıdır.
  • Çalışma yüzeyi, kabinin ön kısmında kabin eni boyunca uzanmalıdır. Kabinde oturmakta olan tercümanlar salonda olup bitenleri net ve engelsiz bir şekilde görebilmelidir. Titreşimin kabin duvarlarından iletiminin önlenmesi gerekmektedir. Çalışma yüzeyi, kabin zemininden 0,73 ± 0,01 m yükseklikte olmalıdır. Donanım ve sabit eşyaların bulunmadığı durumda çalışma yüzeyinin kullanılabilir derinliği tercümanın salonu görüş açısına göre 0,45 m olmalıdır.
  • Her bir tercüman ve teknisyen için ayarlanabilir yükseklik ve sırtlığa sahip, beş ayaklı, döner maşalı, gürültü çıkartmayan tekerlekleri olan, ısıyı dağıtan malzemeyle kaplanmış rahat bir sandalye bulunmalıdır.
  • Tercüman ve teknisyenlerin çalışmadıkları zamanlarda kullanabilecekleri, kabin yakınlarında konumlandırılmış bir tercüman odası sağlanması tercih edilir. Bu oda yeterli büyüklüğe ve özel girişe sahip olmalıdır ve gün ışığı almalıdır. Oda içerisinde koltuk, sandalye, masa, palto askısı, telefon, duyuru panosu ve şahsi eşyaların konulabileceği yerler olmalıdır. Bu amaca yönelik bütün özellikler (sayısal veriler de dahil olmak üzere) IEC 60914’te verilmiştir
  • Kabinde her tercümana bir tane olacak şekilde, ilgili göstergeleri içerecek, dinleme ve konuşma için bireysel kontrollerden oluşan bir kontrol paneli/konsol olmalıdır. Ancak, başka bir alternatifin bulunamaması durumunda, kabin başına en çok iki tercüman tarafından kullanılmak üzere ve her bir tercüman için tam bir kontrol takımı olacak şekilde, çiftli tercüme birimleri kullanılabilir.
  • Kontrol paneli, tercümanın salonu doğrudan gördüğü hatta paralel bir şekilde monte edilmeli, mevcut çalışma yerini kaplamaması için tercümanın önündeki masanın kenarından en az 0,45 m uzakta olmalıdır.
  • Gösterge ışıkları aktif fonksiyonlarla sınırlı olmalı (mikrofon  “açık”, kanal seçili, kanal meşgul vb.) ve ilgili kontrollerin hemen yakınında olmalıdır. Mikrofon “açık” ışığı kabindekileri rahatsız etmeyecek ama kabindeki herkesin net bir şekilde görebileceği biçimde olmalıdır.
  • Bütün seçme kumandalarının ve düğmelerinin konumu net bir şekilde görülebilir olmalıdır.
  • Giriş kanalı seçme birimleri, herhangi bir kanalın gecikme olmaksızın doğrudan seçilmesine izin vermelidir. Bunlar mekanik ya da elektriksel gürültü çıkarmamalıdır. Bu kumandaları çalıştırırken iki kanal arasında kısa devre olmamalıdır.
  • Her bir tercüman için bir kulaklık/mikrofonlu kulaklık bağlantı soketine ihtiyaç vardır; bu soket her bir tercüme ünitesinin solunda olmalı, çalışma yüzeyinin serbest kenarı altına uygun şekilde sabitlenmiş olmalı ve böylece bağlantı kılavuzlarının/kablolarının masanın altından geçerek çalışan tercümanı engellememesi ya da yerde açıkta olmaması sağlanmalıdır.
  • Her bir tercümana bir kulaklık seti sağlanmalıdır. Kulaklıklar aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:

a)    Set başına iki kulaklık: Kulaklıkların biçim ve malzemesi seçilirken sağlık gereklilikleri dikkate alınmalıdır (kulak içine giren ya da kulağı tamamen kapatan kulaklıklar kabul edilmez). Sünger takviyesi olması durumunda, hijyenik nedenlerden dolayı bu sünger değiştirilebilir olmalı ve kulaklıklar bu sünger takviyesi olmadan da kullanılabilmelidir

b)    Frekans aralığı: 125 Hz – 12500 Hz.

c)    Kütle: Kulaklıklar için < 100 g, kulaklık setleri için < 200 g, kablo ve konektör hariç.

d)    Kulak temas basıncı: < 2,5 N.

e)    Baş bandı: Tercümanların bireysel özelliklerine uyarlanabilmesi için uzunluğu ayarlanabilir ve yeterince esnek olmalıdır. Terlemeye neden olmamalıdır.

f)    Yaklaşık 1,50 m uzunluğunda bir ana kabloyla masa kenarında sokete bağlantı ve kilitlemesiz bir fişte sonlanma.

  • Her bir tercüman için bir mikrofon olmalıdır. Mikrofonların yönü, tercümanın oturduğu yerden rahat bir biçimde mikrofona konuşabilmesine izin verecek mesafede olmalıdır. Mikrofonlar, mekanik kaynaklı gürültülerin iletilmesini önleyecek şekilde monte edilmelidir. Mikrofonlu kulaklık kullanılabilir, ancak bunlar bütün tercümanlar tarafından tercih edilmeyebilir.
  • Salon ses sisteminin tasarımında ve ses kontrolünde, hoparlörlerden salondaki mikrofonlara yankı ve geri besleme olmasını engellemek için her türlü önlem alınmalıdır.
  • Salon ses sistemi ile tercümanlara gelen ses sinyalinin kontrolü, her iki seviyenin de aynı odada ve tercihen aynı teknisyen tarafından izlenmesine olanak vermek için birbirine yakın olmalıdır.

Bu standardın tam metni ve daha detaylı bilgi için Türk Standartları Enstitüsü web sitesine başvurabilirsiniz: www.tse.org.tr.