KONUŞMA METİNLERİ

Konferans tercümanı, mesleği gereği farklı sektörlerle ilgili farklı konularda tercüme yapar. Herhangi bir konuda uzmanlaşmak mümkün olsa da, tercüme işinin sadece bu konuyla kısıtlanması mümkün olmamaktadır. Konferans tercümanının, teknik ve terminolojik olarak her konuya hakim olması beklenemez. Ancak, meslek ilkeleri gereği, tercüman her toplantıdan önce hazırlık yapmak ister. Konferans tercümanı, görevli olduğu toplantıyla ilgili program, tebliğ metinleri vs. gibi her türlü belgeyi, gerekli teknik ve terminolojik hazırlığını yapabilmesine olanak tanıyacak şekilde toplantı tarihinden önce talep eder. Metinler, hazırlık yapabilmesi amacıyla tercümana önceden iletilmelidir. Genel kültürü aşan ve teknik terminoloji içeren konuşmaların ön çalışmasının yapılması gerekir, aksi takdirde sağlıklı bir tercüme hizmetinin verilmesi mümkün olmaz.

Toplantıda yapılacak konuşmalara ait yazılı metin ya da notlar varsa, bu metinlerin tercümanlara verilmek üzere mutlaka önceden toplantı sekreterliğine iletilmesi gerekir. Tercümanlar tek tek kelimeleri değil, konuşmanın anlamını çevirirler; bu yüzden konunun bütününe, kavramlara ve konuyla ilgili özel terminolojiye aşina olmak isterler. Konferans tercümanı önünde yazılı metin varsa simültane çeviri sırasında elbette bundan faydalanır, ancak her koşulda yalnızca duyduğunu çevirir, metin dışına çıkıldığında, konuşmacıyı izler. Konuşma metninin içeriğinin mahremiyeti konusunda da endişe edilmesine gerek yoktur. Tercümanlar mesleki olarak gizlilik ilkesine bağlıdırlar; tercümana emanet edilen metnin içeriği her koşulda gizli tutulacaktır, ayrıca arzu edildiği takdirde metinler toplantı sonrasında iade edilir.

Tercümanlar, meslekleri gereği, çok çeşitli konularda geniş bir genel kültüre ve sözcük dağarcığına sahiptirler. Ancak her mesleğin çok özel terminolojisine o alanın uzmanları kadar vakıf olmaları beklenemez. Genel kültürü aşan konularda, tercüman ile işbirliği içinde olmak, konuşma metinlerini, varsa terminoloji listelerini kendisine iletmek, gerektiği takdirde konuyla ilgili brifing vermek suretiyle tercümesi zor olan konular önceden açıklığa kavuşturulabilir. Böylelikle, söz konusu meslek alanına özgü terimler doğru şekilde kullanılır.

Konuşma metinlerinin, notlarının veya slayt sunumlar varsa bu slaytların önceden tercümana verilmesi sadece önceden yapılacak çalışma için değil, toplantı esnasında sunumların takibini kolaylaştırmak açısından da son derece önemlidir. Simültane tercüme sırasında özellikle sözlü olarak ardı ardına sıralanan rakamların akılda tutulması ve anında eksiksiz olarak diğer dile aktarılabilmesi (hatta aynı dilde tekrar edilmesi bile) daha zordur. Oysa rakamlar yazılı metinden takip edilebilirse, diğer ülke dile daha doğru ve kolay aktarılırlar. Görsel malzemelerde bu tür rakamlar (fiyatlar, oranlar, ölçü birimleri, araştırma sonuçları, vb.) yer alıyorsa, tercümanların tercüme sırasında bunları gözle izleyebilmeleri çok önemlidir.

Bazı durumlarda, gösterilen slaytlar ancak aynı dilden toplantıyı takip edebilen dinleyicilerin izleyebileceği bir hızda, konuşmacı söz konusu slaytı okumayı/anlatmayı bitirir bitirmez değiştirilecek şekilde, hızla aktarılmaktadır. Simultane tercüme, konuşmacıyı bir-iki cümle geriden takip eder. Dolayısıyla, tercüme düşünülmeden değiştirilen slaytların tercüme edilmesinde önceden çıktısı verilmiş slaytlar tercümana yardımcı olabilir. Görsel olarak metnin takip edilemediği durumlarda tercümede bilgi kaybı olması mümkündür.

Aynı şekilde yazılı bir metnin okunduğu durumlarda, konuşma diline kıyasla, yazı dilinin çok daha uzun, karmaşık cümleler kurmaya yatkın olduğu gerçeğini göz önünde bulundurmak gerekir. Önceden hazırlanmış bir metinde, özenle kurulmuş karmaşık cümleler, ince vurgular, satır arası göndermeler vardır. Tercümanın, metni önceden görmemişse veya metnin bir kopyası kendisine verilmemişse (metni görsel olarak takip etme imkanı yoksa), özellikle de konuşma süresinin kısıtlı olması sebebiyle, metin süratli bir tempoda okunuyorsa veya konuşmacı yazılı bir metni okuduğu için ister istemez hızlanıyorsa, yazılı dilin karmaşık, uzun ve anlamlarla yüklü bir cümlesini sözlü olarak anında ve kusursuz bir şekilde başka bir dile aktarması olanaksızdır. Böyle durumlarda, metinlerin önceden tercümana verilmiş olması, tercümanın metni görsel olarak da takip edebilmesine ve dolayısıyla eksiksiz bir tercüme yapabilmesine olanak tanır.

Bkz. Konuşmacılara öneriler.